Baterflajowyswiat

RELACJA Z BUDOWY I OBLOTÓW
Założenia konstrukcyjne, Budowa kadłuba , Budowa usterzenia, Skrzydło

W pierwszej wersji chciałem zbudować doświadczalny płat z wymiennymi końcówkami, coś co byłoby bardziej uniwersalne do polatania szybkiego, polatania na zboczu, czy też w termice. Pierwszy projet wyglądał następująco:

Założenie to jednak po pewnym czasie zweryfikowałem, podyktowane to było głównie zbędną komplikacją budowy płata z wymiennymi końcówkami, co nie znaczy że nie wrócę do tego pomysłu.
Głównym wyznacznikiem wymiarów modelu jakie przyjąłem było jednorodne, niedzielone skrzydło mieszczące się w całości na tylnym siedzieniu samochodu. Rozpiętość ustaliłem na 140 cm, cięciwa płata to 16 cm, zakładana waga modelu z racji zastosowanego napędu powinna oscylować maksymalnie w okolicach 700-750g . Po tych "przemyśleniach" konstrukcja wygląda następująco:

Jak widać zrezygnowałem całkowicie z jakiegokolwiek wzniosu skrzydła przez co model powinien być a'stateczny. Wybrany przeze mnie napęd i chęć uzyskania platformy doświadczalnej jako całości deprymują kształt samego kadłuba, a głównie jego pojemność. Stanowi to kompromis pomiędzy wytrzymałością, sztywnością usterzenia, które jak wiadomo w konstrukcjach depronowych jest dość "wiotkie" a ładnym rasowym szybowcopodobnym kształtem.

Trzecie podejście koncepcyjne z pozwoliło mi dokładnie rozrysować ostateczny kształt modelu, zmianie uległy raz jeszcze końcówki płata i w ten właśnie sposób "zrodził" się ToTo.

Widok planu modelu w wersji źródłowej.

Widok szablonów do naklejenia na depron.

Plany modelu ToTo - wersja Acrobat Reader - plan zajmuje 25 arkuszy papiery A4

Materiały użyte do budowy modelu to :

- 1 arkusz depronu 6 mm
- 1 arkusz depronu 3 mm
- balsa 4 mm, balsa 1 mm, sklejka 1,5 mm, listwy sosonowe (dzwigar i wzmocnienia ), styropian

Do klejenia używałem w zalezności od potrzeb :
- klej polimerowy DRAGON
- żywica 5 minutowa UHU
- żywica 30 minutowa UHU
- epidian 53

Model w całej okazałości :

BUDOWA MODELU - KADŁUB

Budowę modelu rozpoczynamy od kadłuba, Kadłub ToTa składa się z czterech elementów nośnych, są to boki kadłuba , spód oraz pokrycie górne. Cały kadłub wycięty został z depronu 6 mm. Boki kadłuba zostały dodatkowo wzmocnione poprzez przyklejenie wzdłóż każdego z nich od góry i dołu w odległości 6 mm od krawędzi wyciętych z depronu "listew" o przekroju 6x6 mm. Zadaniem tych listew jest wzmocnienie kadłuba w narożach. W późniejszym czasie naroża te zostaną zeszlifowane by nadać kadłubowi zaokrąglonych kształtów. Te elementy zostały ze sobą sklejone przy pomocy polimeru Dragona. Dodatkowo można kadłub wzmocnić w części tylnej poprzez wklejenie czterech listewek sosnowych o przekroju 2x2 mm.

Z 4 mm balsy wycięte zostały wzmocnienia boczne kadłuba, które jednocześnie będą podstawą "siodła" pod skrzydło . Wzmocnienia te wkleiłem przy pomocy żywicy 15 minutowej. Jako że w tym właśnie miejscu kadłub będzie brany w łapska, a takoż i w tym właśnie miejscu będzie instalowany pakiet napędowy dodatkowo wkleiłem kawałek listwy sosnowej o przekroju 6x3 mm. Druga połówka kadłuba stanowi dokładnie lustrzane odbicie. Wywierciłem otwory w których będą osadzone kołki mocujące skrzydło.

Skleiłem ze sobą dół i boki kadłuba w następującej kolejności. Wpierw zostały ze sobą sklejone części środkowe kadłuba ( część podskrzydłowa ) przy pomocy żywicy 15 minutowej. Podczas tej czynności należy zadbać o to by boki do dołu zostały dokładnie przyklejone pod kątem 90 stopni. Po "wyschnięciu" kleju dokleiłem część tylną kadłuba, a następnie część przednią. Dodatkowo dno kadłuba w miejscu w którym będzie pakiet zostało wzmocnione poprzez doklejenie czterech poprzeczek z listewki sosnowej o przekroju 6x3. Kadłub został w ten sposób wzmocniony na okoliczność naprężeń "dłonio-ściskowych".

Miejsce w którym skrzydło będzie napierać krawędzią natarcia na kadłub zostało potraktowane sklejką 1,5 mm wklejoną, a właściwie wspawaną pomiędzy balsowe wzmocnienia żywicą wpierw 5 minutową, a później zalane to zostało epidianem 53. W tym czasie wycięty został z dwóch warstw sklejki 1,5 mm główny element mocujący silnik, czyli wręga silnikowa. Wręga zostanie przyklejona do kadłuba z pomocą 5 minutowej żywicy , następnie przód kadłuba zostanie od środka wylaminowany jedną warstwą tkaniny szklanej i żywicy epidian 53. W ten sposób uzyskam trwałe połączenie tej wręgi z kadłubem.

W kadłub wkleiłem resztę wręg wyciętych z depronu 6 mm . Z tego samego depronu wycięta została półka pod serwo steru wysokości. Na półkę nakleiłem kawałek sklejki 1,5 mm z wyciętym prostoątnym otworem pod serwo. Wywierciłem otwory pod wkręty mocujące serwo, w te otwory wpuściłem po parę kropli CA celem wzmocnienia gwintu, który tam się pojawi niebawem.

Przed "zamknięciem" tylnej częsci kadłuba wstawiłem weń normalny tradycyjny pomarańczowy pancerzyk bowdena napędu steru wysokości . W następnym kroku tył kadłuba został zamknięty. Do klejenia użyłem w tym wypadku kleju polimerowego. W przypadku użycia w modelu steru kierunku wklejamy drugi bowden.

Kadłub modelu po zamknięciu jego tylnej części jeszcze przed "zaokrągleniem".

Na tej fotografii widać dokładnie sam tył kadłuba. Statecznik poziomy będzie przymocowany do sklejkowej półeczki wykonanej ze sklejki 1,5 mm. Jak widać naroża kadłuba już zostały zeszlifowane celem ich zaokrąglenia.

Kadłub został też zamkniety od przodu. Fotografia ta pokazuję sposób zamocowania silnika. Akurat dysponowałem w tym momencie napędem Speed 400 7,2 V, przeto też przód kadłuba został "zaprojektowany" konkretnie pod ten właśnie silnik.Przód kadłuba ma odejmowana klapkę, w tym miejscu będzie się znajdował regler. Klapka ta ma ułatwić dostęp do silnika, reglera i okablowania.

W środkowej części kadłuba od góry nakleiłem dwa pasy balsy 1,5 mm, które będą grały rolę siodła pod skrzydło. Jednocześnie widać mechanizm zamykania klapki. Klapka zaopatrzona jest z przodu w język, którego szerokość jest dokładnie równa szerokości otworu w który wchodzi. Język ten został wzmocniony poprzez przyklejenie od spodu przy pomocy żywicy epidian 53 tekturowego wzmocnienia,

Zamocowałem w kadłubie silnik. Wkleiłem kołki pod mocowanie płata. Z zewnątrz kadłuba wzmocniłem mocowanie kołków poprzez naklejenie wyciętych ze sklejki 1,5 mm kółek. Kołki do mocowania płata zostały wykonane z patyczków do szaszłyków. Jako że patyczki te jednak wydawały mi sie dość wiotkie "oblaminowałem" je papierem o gramaturze 180g przy pomocy kleju CA. Patyczki zostały owinięte 4 warstwami mocno przesączonego CA papierem. Całośc później jeszcze parę razy przeszlifowałem i przesmarowałem CA. Od spodu nakleiłem na kadłub pas przezroczystej taśmy samoprzylepnej w celu uodpornienia go na krety :) Kadłub gotowy. Raz jeszcze przeszlifowałem wszystkie zaokrąglenia.

Z niebieskiej taśmy zasymulowałem owiewkę kabinki pilota co nadało modelowi bardziej "lotniczego" wyglądu. Dodatkowo zamocowałem z kawałka tektury wylaminowanej CA po wcześniejszym wycięciu otworu za wręgą silnikową wlot powietrza chłodzącego silnik i pakiet.

BUDOWA MODELU - STATECZNIKI

Stateczniki poziomy i pionowy wykonane są z depronu 6 mm. Po wycięciu stateczników wg szablonu zaokrąglamy wszystkie ich krawędzie. Krawędź spływu statecznika pionowego została zeszlifowana w klin. Elementem nośnym statecznika poziomego jest balsowe wzmocnienie. ster do statecznika został przyklejony dwustronnie szeroką przezroczystą taśma samoprzylepną.

Przy pomocy żywicy 5 minutowej wklejamy dzwignię wykonaną ze sklejki

Przyklejamy statecznik poziomy do kadłuba, zakładamy snap na dzwignię, Odwracamy kadłub i przyklejamy statecznik pionowy . Na tym etapie musimy zadbać o prawidłową geometrię. Sposób wykonania snapa został opisany NA WARSZTACIE. Na końcu doklejamy płozę ogonową, wzmocnioną przesączoną CA balsą .

BUDOWA MODELU - SKRZYDŁA

Budowę płata najlepiej rozpocząć od wycięcia zgodnie z rysunkiem dwóch szablonów sklejkowych żeberek. Z depronu 6 mm wycinamy zgrubnie przy pomocy skalpela żeberka, całość składamy w blok i obrabiamy przy pomocy papieru ściernego.

Z depronu 3 mm wycinamy pas ( dolny obrys płata ) przyklejamy do niego zgodnie z planami dziwgar sosnowy , resztę dzwigara doklejamy z paska depronu.

Z depronu 6 mm przygotowywujemy krawędź spływu i krawędź natarcia, następnie krawędzie te odcinamy od płyty depronowej.

Przyklejamy krawędź natarcia, krawędź spływu i górną część dzwigara.

Doklejamy z listwy sosnowej 6x3 dzwigarek, którego zadaniem będzie "przytrzymanie" uszu.

Wklejamy w płat zgodnie z planami wszystkie żeberka. W środku płata wycinamy otwór do wyprowadzenia okablowania serwomechanizmów. Pomiędzy żeberka 1 i 2 z każdej strony wklejamy zwiniętą z papieru rurkę o średnicy ok 5-6 mm. Rurką tą będziemy doprowadzać kable do lewego i prawego sewrwa lotek.

Doklejamy spodnią część uszu z obu stron płata, następnie doklejamy spływ i natarcie uszu ( nie uwidocznione na fotografii)

"Zamykamy" płat, czyli wpierw naklejamy górny obrys płata od strony spływu, po dokładnym wyschnięciu powoli zaginając płytę depronu doklejamy ją do krawędzi natarcia, całość ściskamy uważając by płat nam się nie wypatrzył. pozostawiamy do wyschnięcia. Po wyschnięciu obrabiamy papierem ścierny krawędź natarcia nadając jej odpowiedni obrys, doklejamy z depronu 6 mm końcówki płata, przeszlifowywujemy je na odpowedni kształt.

Ze sklejki zgodnie z rysunkiem wycinamy dźwignie napędu lotek, celem ich wzmocnienia kilkukrotnie przesmarowywujemy je CA i szlifujemy. W tym samym czasie posługując się długą linijką wycinamy w płacie lotki.

Zgodnie z rysunkiem wykonujemy ze sklejki i kawałeczkó listewki sosnowej mocowanie pod serwa.

Po wycięciu lotek usztywniamy skrzydło naklejając z balsy wzmocnienia na całej długości lotek, balsę możemy przesączyć CA.

Lotki też traktujemy balsą od strony natarcia, brzegi lotek zostają wzmocnione przy pomocy kawałków tektury przyklejonej żywicą, przesączonej CA i przeszlifowanej.

Wycinamy otwory pod serwa, w otwory te wklejamy sklejkowe mocowania serw oczywiście wcześniej nawiercając w nich otworki do przykręcenia wspomnianych serwomechanizmów.

Mocujemy lotki w skrzydłach przyklejając je wpierw od góry taśmą przezroczystą.

Z tektury wycinamy wzmocnienia dolne i górne płata. Następnie wzmocnienia te przyklejamy do płata z pomocą żywicy epidian 53 .

Przykręcamy serwa, przewlekamy okablowanie, instalujemy popychacze ( Opis lekkich snapów NA WARSZTACIE)

Z depronu 3 mm wycinamy i sklejamy ze sobą 3 kółka, które posłuża do wykonania osłon serwomechanizmów.

Z pomocą dowolnej wiertarki obrabiamy te kólka przy pomocy siatki czy też papieru ściernego.

W tak obrobionych "obudowach" zgodnie z rysunkiem wycinamy rowki w których poruszać się będa popychacze i następnie przyklejamy te "obudowy" do spodniej części płata przy pomocy taśmy dwustronnej. Elementy tekturowe modelu możemy pomalować lakierem w sprayu.

Składamy całość "do kupy" i w powietrze. Przedstawiona tu przeze mnie koncepcja modelu nie jest moim ostatnim zdaniem w tym temacie. Po odbyciu kilkunastu lotów, zmianie napędu na CD znam już jego słabe strony. Po pierwsze tył kadłuba wymaga wzmocnienia, np. poprzez wklejenie od wewnątrz podłuźnic z 2mm balsy. Przyjęta metoda budowy płata, zresztą dość dyskusyjna też wymaga weryfikacji, szczególnie jeśli chce się tym modelem polatać naprawdę dynamicznie. Płat jest bardzo elastyczny, ale niestety za mało sztywny.

Zapraszam do budowy ToTa i eksperymentowania z tym modelem, jednocześnie byłbym bardzo wdzięczny za wszystkie uwagi i pytania pojawiające się w trakcie budowy, a takoż i pomysły modyfikacji.